Hydrotherapie voor honden

Door ing. M.A van Dongeren

Mag ik mijzelf aan u voorstellen, mijn naam is Mara van Dongeren,
Dierkundig ingenieur, afgestudeerd aan het Van Hall Instituut (te Leeuwarden).
Al enkele jaren houd ik mijzelf op verschillende vlakken professioneel bezig met honden. Bijvoorbeeld door gedragstherapie en hondenmassage, maar eveneens via werkzaamheden in opvangcentra en het geven en volgen van verscheidene cursussen. Via deze verschillende activiteiten ben ik in aanraking gekomen met hydrotherapie voor honden, een therapie die hulp kan bieden aan honden met verschillende neurologische of orthopedische aandoeningen en andere pathologieën.

Enthousiast over de mogelijkheden die deze therapie biedt, heb ik een intensieve opleiding gevolgd bij het vooraanstaande hydrotherapiecentrum Hydrokine - Westpool in België. Naar aanleiding van een matig aanbod van deze diensten in Nederland heb ik enige tijd geleden besloten mijn eigen hydrotherapie-centrum op te zetten. H.C.H. (Hydrotherapie Centrum voor Honden) is het enige centrum in Nederland waarin de volledige faciliteiten van spa (bubbelbad), loopband en zwembad tezamen vertegenwoordigd zijn. De behandelingen geschieden geheel volgens de richtlijnen van Westpool.

Inmiddels komt de openingsdatum van mijn centrum steeds dichterbij, ik hoop begin januari 2007 operationeel te kunnen zijn.
Mocht u interesse hebben in hydrotherapie dan kunt u via onderstaande gegevens contact met mij opnemen.

Meer dan alleen zwemmen
Sinds 2001 is er een hondenzwembad in Nederland, maar hydrotherapie op zich gaat al veel verder terug. Namelijk waterbehandelingen werden al door Hippocrates (460-370 v.C.) en Galenus (130-201 n.C.) systematisch toegepast.
Hydrotherapie voor honden is ontstaan in Engeland, circa twintig jaar geleden. Het werd en wordt nog steeds gebruikt bij racehonden, dit om hun optimale conditie te behouden en om sneller van blessures te kunnen herstellen.

Wat is hydrotherapie?
Vrij vertaald wil hydrotherapie zeggen 'behandelen in water', hierbij kun je denken aan zwemmen maar ook lopen in water is mogelijk. Zwemmen is één van de beste vormen van fysieke therapie, namelijk je gebruikt bijna al je spieren. Daarnaast worden ook hart en longen getraind.

Het water dat gebruikt wordt bij hydrotherapie is 30°C. De temperatuur van het water is belangrijk, warm water zorgt er voor dat de toevoer van bloed naar de spieren en gewrichten sterk wordt vergroot. Namelijk in warm water dilateren de bloedvaten meer, dat wil zeggen ze gaan meer open. Door de dilatatie kan er meer zuurstof naar de spieren, zodat deze hun functie beter kunnen volbrengen.

Daarnaast zorgt het warme water er ook voor dat afvalstoffen sneller worden afgevoerd. Natuurlijk helpt het ook om honden in de buitenlucht te laten zwemmen, alleen is de temperatuur vaak veel lager en zal de doorbloeding van spieren minder zijn dan in warm water. Zeker als het kouder wordt buiten is het oppassen, dit omdat het koude water de kans op blessures vergroot.

Honden die lijden aan een orthopedische of neurologische aandoening hebben veel baat bij hydrotherapie, bijvoorbeeld een aangedaan gewricht wordt soepeler en kan zijn functie beter volbrengen. Uiteindelijk zal de hond makkelijker kunnen bewegen.

Voorzieningen
Er zijn verschillende mogelijkheden wat betreft hydrotherapie. Bij een aantal dierfysiotherapeuten staat een onderwaterloopband (of aquatrainer), terwijl je in een hydrotherapie-centrum waarschijnlijk een spa, loopband en een zwembad aantreft.
De spa dient eigenlijk als warming-up en cooling-down, hoewel de spa een temperatuur van 40° C heeft moet je de cooling-down zien als het afvoeren van de afvalstoffen uit de spieren. Afhankelijk van de aandoening zal de hond na in de spa te zijn geweest gaan zwemmen of op de loopband.
Hieronder de voorzieningen nog even op een rij.

Spa

Loopband

Dit apparaat voorziet in gecontroleerde inspanning. Namelijk, het computergestuurde aandrijfsysteem maakt dat de snelheid kan worden aangepast van heel langzaam tot circa 6,5 kilometer per uur. Daarnaast is de hoeveelheid water in de loopband ook van belang. Afhankelijk van de behandeling van de hond zal het water hoger of lager staan, hoe hoger het water hoe meer gewicht er door het water gedragen word. Honden die starten met hydrotherapie beginnen met een hoge waterstand en zullen geleidelijk aan naar een lagere waterstand toe werken. Tijdens deze behandeling zal de hond in stap of in draf zijn, dit is namelijk een symmetrische gang. De spieren zullen op een evenredige (gelijke) manier worden opgebouwd.

Zwembad

Waarom?
Het voordeel van trainen in water is de grotere weerstand van het water ten opzichte van lucht, namelijk de dichtheid van water is 800 keer meer dan die van lucht. Hierdoor kunnen spieren worden opgebouwd dan wel versterkt. Daarnaast weegt een hond gemiddeld 90% minder in water. Het is daardoor mogelijk om honden onbelast te laten bewegen. Waardoor de kans op (verdere) blessures nihil is, maar spieren en conditie wel worden getraind.

Als we het hebben over de loopband, dan moeten we denken aan een gewichtsvermindering van circa 40%. Vervolgens geldt, hoe lager het water in de loopband, hoe meer de hond zijn eigen gewicht zal moeten dragen. Ook hier zal de spiermassa vergroten en conditie worden opgebouwd. Tegelijkertijd geeft water extra ondersteuning aan honden die nog niet stabiel op hun poten kunnen staan door wat voor oorzaak dan ook. Lopen in water maakt de opwaartse beweging lichter en de neerwaartse zwaarder. De hond kan dan wel zijn spieren trainen in het water, terwijl diezelfde beweging op het land nog niet volledig mogelijk is.

Wie?
Welke honden komen er in aanmerking voor hydrotherapie? Eigenlijk kan iedere hond starten met hydrotherapie. Hoewel er wel met de nodige voorzichtigheid gehandeld moet worden als de hond ademhalings- of hartproblemen heeft. Niet alleen oudere honden, maar ook jonge honden (watergewenning of voor plezier), sporthonden, showhonden en honden met een aandoening kunnen in aanmerking komen voor hydrotherapie. Orthopedische aandoeningen die behandeld kunnen worden zijn onder andere heup- en elleboogdysplasie, spierdegeneratie of beschadiging (bij bijvoorbeeld kruisbanden), artrose en patellaluxatie.

Onder neurologische aandoeningen vallen hernia, spondylose (achterhandslapte of verlamming), degeneratieve myelopathie en lumbosacrale stenose (afzwakking van de zenuwen) en fibrocartilagineuse infarcten (verstoring van de bloedvoorziening in het ruggenmerg, wat verlamming veroorzaakt).

Hydrotherapie kan verder worden ingezet voor spierverbetering voor een operatie, herstel na een trauma of operatie en bij overgewicht, spierblessures, een zwakke algehele conditie en bij verminderde mobiliteit (bijvoorbeeld bij oudere honden).

Gang van zaken
De meeste honden komen na een doorverwijzing van de dierenarts terecht bij een hydrotherapie-centrum of fysiotherapeut met aquatrainer, al zijn er natuurlijk ook eigenaren die rechtstreeks contact opnemen. Voor elk dier geldt de voorwaarde dat de eigenaar een gezondheidsverklaring van de dierenarts moet meebrengen tijdens de eerste hydrotherapie-sessie. Hierin verklaart de dierenarts dat er geen belemmerende medische factoren zijn voor de hond om hydrotherapie te volgen en staan belangrijke medische gegevens vermeld.

De sessies worden langzaam opgebouwd en de opbouw van het programma is voor ieder individu specifiek samengesteld. Het hangt af van de aandoening en de gezondheidstoestand van het dier. In eerste instantie zal de hond de ruimte mogen verkennen en daarna kan hij worden afgespoeld met warm water. Het afspoelen gebeurt om het eventuele vuil van de hond te spoelen. Vervolgens zal de hond in de spa gaan, zoals al eerder vermeld is dit om de spieren op te warmen. Daarna het zwembad in, de eerste keer zwemmen betekent dat de hond een zwemvest om krijgt. Hierop zit een handgreep om hem goed te kunnen begeleiden en eventuele paniekreacties te kunnen ondersteunen.

Afhankelijk van de aandoening zal de hond al dan niet manueel (de therapeut stimuleert de beweging van de hond) worden gestimuleerd.

Tijdens de behandeling speelt de eigenaar een belangrijke rol namelijk, de hond zal beter zijn best doen als hij wordt aangemoedigd. Ook het meebrengen van het favoriete speeltje van de hond kan een stimulans zijn om nog beter te zwemmen.

Na het zwemmen gaat de hond weer in de spa om te relaxen, hierbij worden ook alle afvalstoffen in de spieren afgevoerd. Dan als laatste zal de hond worden afgespoeld om chloor uit de vacht te spoelen en uiteindelijk worden gedroogd.
De sessie zit er op, de hond is hoogstwaarschijnlijk moe en kan de volgende dag iets stijf zijn. De stijfheid is geen zorgwekkend verschijnsel zal binnen één of twee dagen weg zijn.

De volgende sessie zal over het algemeen in diezelfde week plaatsvinden of een week later. Mocht u toch iets niet vertrouwen, raadpleeg dan uw dierenarts en/of therapeut.

Steeds meer eigenaren ontdekken hydrotherapie en niet alleen als de hond ergens last van heeft. Inmiddels worden er door dierenartsen op regelmatige basis patiënten doorverwezen en raakt men er steeds meer van overtuigd dat hydrotherapie een gunstig effect kan hebben op het genezingsproces van de hond. Levend bewijs is er, maar men zou toch graag wat meer wetenschappelijk bewijs willen zien.

Samenwerking met de dierenarts blijft onmisbaar, niet alleen voor het doorsturen van patiënten. Hydrotherapie is een aanvulling op de reguliere behandel methoden en zal nooit de behandeling van een dierenarts kunnen vervangen. Uiteraard kunt u uw dierenarts wel attenderen op hydrotherapie als u denkt dat uw hond er baat bij zal hebben.

Met vriendelijke groet,

Ing. M.A van Dongeren
H.C.H
Hydrotherapie Centrum voor Honden
Tel: 06-27.49.42.78

E-mail: mara@hydrotherapiehonden.nl

 
Web: www.hydrotherapiehonden.nl