Waarom Clickertraining werkt
Door Luc Grobben
Luc Grobben
Sinds 1976 is Luc actief in de hondenwereld. Hij kan dus steunen op een jarenlange ervaring in het omgaan met en opvoeden en trainen van honden. Hij is gediplomeerd instructeur en gedragsdeskundige. Door het regelmatig volgen van cursussen in binnen- en buitenland houdt hij zichzelf op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen op hondengebied.
Sinds 1997 wordt in zijn hondenschool uitsluitend positief getraind (clicker).
Luc over de Clickertraining
De methode die wij gebruiken is het zelfde als wat Skinner destijds deed. Eerst moet het dier een bepaald gedrag laten zien en dan pas komt het signaal. Welk signaal is dat? Dat kan een vorm zijn van voedsel, een knuffel... een woordje. Misschien dat jouw hond al gaat zitten alvorens hij of zij de eetbak krijgt. Hier zien we dus weer eerst een gedrag (gaan zitten) en achter het zitten komt de beloning... het eten.
Met deze manier van trainen kunnen we veel meer bereiken dan we eerst dachten. Denk maar eens aan al die circusdieren. De meeste van die dieren kunnen we zelfs nog niet eens gaan dwingen om iets te doen want met onze lichaamskracht zijn we vaak volledig uitgeschakeld. Dit geldt ook in verband met onze stem. Ik hoor dikwijls zeggen van vrouwen dat de mannen veel harder kunnen roepen, mannen hebben een zware stem en zodoende hebben zij meer invloed op het gedrag van de hond. Als we deze mannen nu eens op een dolfijn laten brullen, denk je dat er ook maar één dolfijn gaat komen? Of een olifant? Of...? Dit zijn dieren waar wij met onze stem en lichaamskracht volledig machteloos zijn. En toch kunnen we met deze dieren werken of trainen.
Deze trainingsmethode wordt hier nu ook toegepast bij het trainen van onze hond. Het heeft lang geduurd eer we daar open voor stonden. We hebben zoveel gewoontes dat we daar moeilijk kunnen van af stappen. Als we één hond gaan trainen met correcties dan wordt de volgende hond automatisch ook zo getraind, en de volgende en de volgende. We hebben bij wijze van spreken niets anders gezien. Het geeft een heel eng gevoel om nu de volgende hond toch anders te gaan trainen. Wanneer er dan nog eens problemen bij de hond ontstaan zullen we vlug terug naar de oude en vertrouwde methode stappen, ook al helpt die niet, toch geeft het bij deze persoon een gevoel dat dit de betere manier van trainen is.
Ik heb deze periode ook meegemaakt maar ik sta wel open voor alles wat nieuw is, daar ben ik nu gelukkig voor want de methode die we nu gebruiken staat ver boven al de andere. Natuurlijk is dit persoonlijk want ik ga nooit zeggen dat dit of dat een slechte manier van trainen is maar waar ik wel aandacht aan geef is hoe de hond zich voelt. Is de hond werkelijk honds of vertoont de hond een vermijdingsgedrag om geen correctie te krijgen? Dit vermijdingsgedrag gaat na een tijd spanningen en stress veroorzaken zodat de hond na een tijd gaat 'ontploffen', lees afreageren. De hond gaat zijn lichaam in veiligheid brengen door ofwel te gaan Vluchten, te Vechten, te Vleien of door te Verstijven. Hier zien we de 4 V's duidelijk naar voren komen. Wij noemen dit het 'Veiligheid systeem' van de hond. Iedere hond bezit dit systeem maar we kunnen nooit gaan voorspellen hoe de hond gaat reageren. Zo zal ook iedere hond niet op dezelfde prikkel op dezelfde manier gaan reageren, de ene zal vluchten, de andere zal vechten (bijten) Het zal één van die vier zijn maar welke?? Met andere woorden, ik kan met correcties nooit op voorhand gaan voorspellen wat de hond gaat doen. Gaat hij na de correctie uitvallen, afreageren in de lijn, in mijn been .. met andere woorden Vechten? De hond kan na een correctie vlak tegen je been plakken want alleen daar is het veilig. Hoe dichter bij mijn baasje hoe beter. Dit noemen we Vleien. Sommige honden krijgen zulke harde correctie dat zij gewoon blokkeren van de angst. De spieren zijn zo gespannen dat de hond niets meer doet. Je zou hem kunnen zien denken, als ik niets meer doe, dan doe ik ook niets verkeerd. Wij noemen het Verstijven van de angst. Als de hond zijn lichaam in veiligheid kan brengen door te gaan Vluchten zal dit gedrag steeds meer en meer gaan optreden, dit is voor de hond een zelfbelonend gedrag.
Bij clickertraining zal de hond een gedrag laten zien om een beloning te krijgen, dit is natuurlijk veel leuker dan een gedrag te laten zien om geen correctie te krijgen. De honden die hier komen trainen zijn steeds open en zijn vrij van doen en laten. Zolang de hond steeds een gewenst gedrag laat zien krijgt hij er een beloning voor, doet hij iets ongewenst zoals opspringen, blaffen, aandacht opeisen... dan negeren wij de hond. Dus negeren is één van mijn zwaarste straffen. Voor de hond is dit na een paar maal heel duidelijk maar het grootste probleem zit bij het baasje... hier komen wij terug op gewoontegedrag. Iemand die jaren op zijn nagels bijt en van vandaag op morgen met nagelbijten moet stoppen... het zelfde is met het roken of met...
Het komt erop neer dat de hond een actie doet en jij bepaalt of dat je erop gaat reageren of niet en niet de hond !
Mijn doelstelling bij het trainen is dat wij een manier van trainen gebruiken waar het baasje en de hond zich heel lekker bij gaan voelen. We moeten een super band opbouwen tussen baasjes en hond. Het gezin is het allerbelangrijkste wat er is voor de hond, de rest is ook wel leuk maar is eigenlijk bijzaak.
Als we op deze manier trainen, dan kunnen we gerust een pup van 7 à 8 weken gaan trainen, dit geeft geen enkel probleem. De pup zal zo direct het goede of het gewenste gedrag aanleren en we sparen achteraf veel tijd en ellende uit.
Welke honden kun je met de clicker trainen?
Elke hond kun je trainen met de clicker.Toch moet je met bepaalde punten rekening houden.
De ideale leeftijd om te beginnen met de clicker is al vanaf 7 à 8 weken. Je kan zeggen dat de harde schijf bij deze pup nog leeg is. Een hond van 7 jaar daarentegen heeft al heel wat ervaringen opgeslagen. Een pup heeft natuurlijk de interesse om alles te gaan ontdekken, heeft enorme belangstelling in alles wat nieuw is… hij moet het gedrag nog gaan zoeken of leren dat hem iets oplevert en daar kan je het best met de clicker van profiteren.
Toch wil dat niet zeggen dat we een hond van 7 jaar niet meer kunnen trainen met de clicker. De oudste hond die we in onze hondenschool met zeer goede resultaten getraind hebben was een Husky van 10 jaar. Dit vraagt wel een hele aanpassing zowel voor het baasje als voor de hond maar ik kan je zeggen: het werkte perfect!
Clickertraining wordt gebruikt om iets nieuws aan te leren, niet om iets af te leren. Dikwijls krijg ik van mensen met een 'probleemhond' de vraag of we ongewenst gedrag niet kunnen afleren met de clicker. Dan is mijn antwoord 'neen'. Bij clickertraining ga je alleen aandacht besteden aan een nieuw gedrag, namelijk het gewenste gedrag en ga je het ongewenst gedrag negeren. Dat is in grote lijnen de werking ervan. Met andere woorden, zolang de hond het ongewenst gedrag laat zien komt er helemaal niets (geen click en ook geen beloning).
Wanneer de hond een gedrag vertoont dat jij juist wilt zien ga je clicken en geef je hem een beloning. Na een tijdje zal de hond doorhebben waarom hij een beloning krijgt. Hij heeft uit ervaring geleerd dat het ongewenst gedrag niets meer oplevert maar het nieuwe gedrag juist wel. Wanneer je dit consequent toepast zal het ongewenst gedrag 'uitsterven' of 'uitdoven'. Dat wil zeggen dat de hond nog regelmatig het ongewenst gedrag laat zien in de hoop van 'lukt het vandaag niet, morgen misschien wel'. Pas na verschillende malen consequent reageren zal de hond weten dat het ongewenst gedrag niets meer oplevert.
Een gedrag ontwikkelt zich of blijft bestaan wanneer het iets oplevert. Ook al is dit negatieve aandacht, het blijft voor de hond aandacht. Negeren werkt heel effectief maar voor ons is het meestal heel moeilijk. Wij hebben de reactie om te reageren op alles wat slecht is. Wanneer de hond een actie onderneemt, reageren wij daar onmiddellijk op. Dat is een gewoonte en om dit om te draaien vraagt het van ons een enorme inspanning om niets te doen. Dit klinkt raar maar zo is het wel.
Honden die traditioneel getraind zijn kunnen we ook met de clicker trainen maar: een hond die al kan zitten en dit perfect doet ga ik niet meer clicken. Wanneer de 'zit' echter niet goed is, bijvoorbeeld de hond gaat telkens scheef zitten dan kan ik dit bijschaven met de clicker. Er wordt dus alleen geclickt op het correct zitten. Het scheef zitten levert hem geen beloning op.
Een ander voorbeeld is een volgoefening. De hond volgt mooi aan de voet maar het achterste draait van je weg. Wanneer de hond per ongeluk met zijn achterste dichter komt, ga je clicken. Op die manier krijgt hij de volgoefening mooi en perfect onder de knie.
Wanneer je een hond die op een traditionele manier getraind is met de clicker wilt leren omgaan, laat je hem best geen enkele oefening doen die hij vroeger gezien of geleerd heeft. Vele traditioneel getrainde honden vertonen een vermijdingsgedrag, dat wil zeggen zij laten een gedrag zien om geen correctie te krijgen. Na een tijd durven deze honden niets meer uit zichzelf te ondernemen, maar ze vertonen pas een gedrag wanneer je het hen vraagt.
Op het eerste gezicht is dat niet fout maar mijn vraag is dan: hoe lang kunnen deze honden deze spanning verdragen? Dit geldt natuurlijk niet voor iedere hond maar sommige van deze honden lopen op de toppen van hun tenen om toch maar niets mis te doen. Het is via deze spanning of stress dat sommige honden agressie (zowel dominantie- als angst-agressie) gaan vertonen. Wanneer gaat die ruk aan de lijn komen? Deze honden durven aanvankelijk niet op zoek gaan naar een nieuw gedrag. Daarom oefenen we met hen verschillende dingen die ze vroeger nog nooit gezien hebben.
Bij een hond of pup die nog nooit 'getraind' is zal het leertempo veel hoger liggen dan bij een reeds 'traditioneel' getrainde hond. Maar deze kan ook na een aantal weken even vlot werken als de andere. Je moet hem alleen de kans geven om het te doen.
De truc met de doos.
Het gemakkelijkste is dat je start met een kartonnen doos, bijvoorbeeld een schoenendoos. Je gaat niets speciaals van de hond verlangen. Alles wat hij met die doos doet is goed. Ook wanneer de hond per ongeluk naar de doos kijkt kun je hem al een click geven. Uit ervaring weet ik dat deze hond vroeg of laat toch aan die doos gaat snuffelen. Dus je wacht gewoon dat moment af.
Wanneer de hond naar de doos gaat en hij maakt contact geef je een click en gooi je de beloning van de doos weg. Dus telkens wanneer de hond de doos aanraakt gooi je het voedsel weg van de doos. De hond kan dus zichzelf belonen door telkens terug naar die doos te gaan. Na een tiental clicken zullen de meeste honden al beseffen: "Hé, telkens wanneer ik die doos aanraak krijg ik een click en iets lekkers".
Wanneer de hond opeens vlot naar de doos loopt en de doos aantikt met neus of poot geef je een click en een jackpot. Hier krijgt hij een grotere beloning voor. Het is alsof hij het grote lot heeft gewonnen. Na het geven van de beloning neem je onmiddellijk de doos weg. De hond is wellicht nog gemotiveerd , dus is dit het moment om te stoppen met de oefening.
Hier gaan verschillende mensen in de fout! Zij blijven maar doorwerken tot de hond geen kracht meer heeft om te denken of tot de interesse volledig weg is. Het heeft te lang geduurd! Wanneer de hond stopt met 'naar de doos lopen' doordat zijn interesse weg is, heeft hij zelf de training kunnen stoppen en dat zou niet mogen gebeuren. Jij bepaalt het begin en het einde van de training en wel steeds met een vrolijke en een gemotiveerde hond. Een trainingssessie is dan meestal ook heel kort, ik spreek hier over een 5-tal minuten! Het is beter dat je 2 x 5 minuten traint op een dag dan wanneer je ineens 10 minuten traint.
Na een paar dagen zul je merken dat de hond al heel vlot naar de doos toeloopt. Hij maakt weer contact maar… er komt geen click. De hond zal niet meteen weten wat hij moet doen. Hij laat weer het gedrag zien waarmee hij zich heeft kunnen belonen, maar er komt weer niets. De hond wil ervoor gaan en zal iets 'extra' vertonen. Hij loopt terug naar de doos en per ongeluk zet hij één poot in de doos. Click en jackpot! Flink zo. Op deze manier ga je telkens meer en meer eisen van de hond. Twee poten in de doos, 3 poten in de doos, 4 poten in de doos (wellicht moet je dan een grotere doos nemen).
Wanneer je zover staat, click je niet meer voor het in de doos staan, maar wacht je tot de hond weer een extra gedrag laat zien. Wanneer hij daar staat moet hij opnieuw op zoek gaan naar iets anders. De ene hond neemt de doos vast, de andere hond gaat in de doos zitten… het maakt niet uit wat de hond doet. Het voornaamste is dat de remming los komt, dat de hond het initiatief durft nemen om iets te doen. Dat is de doelstelling bij deze oefening. Dat is ook de aanzet tot de verdere oefeningen.
Toch mag je de lat niet te hoog leggen. Doe het rustig aan.
Probeer het maar en je zult merken hoe vlug het allemaal kan gaan.
Ik zou zeggen: neem een doos en start met het spel. Het is een leuke oefening waarbij ook de kinderen kunnen meewerken. Op die manier betrek je hen in de training, dat kunnen we alleen maar toejuichen want tenslotte zijn zij ook een deel van het gezin.
Welke leermethode je ook gebruikt, zonder regels of afspraken kan je moeilijk iets bereiken. Ook bij clickertraining zijn er regels.
Deze tips zullen zeker goed van pas komen bij de positieve training van je hond !
-
Met de clicker leer je geen ongewenst gedrag af. Het is geen correctiemiddel! Wat je wel kan met de clicker is een nieuw (gewenst) gedrag aanleren.
-
Click maar één keer voor een gedrag. Wanneer je meerdere malen clickt (clickclickclick) weet de hond niet voor welke gedrag je nu juist hebt geclickt. Het maakt het voor hem alleen maar onduidelijker. Vertoont je hond een supergedrag? Click dan 1-maal en geef een superbeloning (jackpot).
-
Click op de intentiebeweging van het gedrag, dus op het moment dat de hond bezig is het gedrag te tonen.
-
Na de click komt altijd een beloning. Wanneer dit niet gebeurt zal de click voor de hond geen betekenis meer hebben.
-
De click betekent het einde van de oefening waar je mee bezig bent. Dus telkens wanneer je clickt, stopt de oefening en volgt er steeds een beloning. Dat is een gouden regel. Na de click zal de hond dus uit zijn houding komen om een snoepje te halen.
-
Na de jackpot = steeds einde oefensessie.
-
Stel dat je op het verkeerde moment clickt en de hond deed net niet het gewenst gedrag. De regel is dat na iedere click een beloning komt. Ook al gaf je de click niet op het juiste moment, de hond krijgt wel zijn beloning. Je moet de volgende keer beter timen. Voor de hond is er echter niets gebeurd. Kun je je voorstellen dat je de hond een correctie geeft via de lijn op het moment dat hij het niet verdiende? Wat zijn daar de gevolgen van?
-
Als de hond nu toch eens een fout maakt, ga daar dan niet op in. Ga niet roepen, lokken of straffen. Straffen zal eerder een tegenovergesteld resultaat opleveren. Het remt het leerproces af en de hond krijgt er minder interesse door.
-
Train zoveel mogelijk zonder lijn. Vele mensen hebben de gewoonte om toch eens aan de lijn te trekken. Het is moeilijk om niets te doen. Als je op een vreemde plaats traint waar er gevaar is voor de veiligheid van de hond bijv. in een open park of langs de weg, gebruik dan wel de lijn, niet om te straffen maar wel om te beletten dat de hond bijv. onder een auto kan lopen. Het gebruik van de lijn is op dat moment alleen maar voor de veiligheid van de hond. Om te vermijden dat je onbewust toch een lijncorrectie geeft kan je de lijn vastmaken aan je broeksriem.
-
Aai de hond tijdens de training niet. Het zal hem alleen maar afleiden van hetgeen je hem probeert te leren. Let op: na de click mag dat wel!
-
Wanneer je meer dan één hond hebt en je wilt met beide honden trainen, oefen dan met één hond terwijl de andere hond in een andere kamer of buiten is.
-
Probeer max. 5 minuten te trainen. Je kan op een dag beter 2 keer 5 minuten trainen dan 1 maal 10 min. Zo blijft het voor de hond steeds leuk, zal hij niet vermoeid raken en leert hij sneller. Je zal op die manier ook altijd stoppen met een hond die voor 100 % gemotiveerd blijft.
-
Wanneer de hond bij een oefening geen vooruitgang maakt, ben je waarschijnlijk te laat met de click. Vraag iemand om je mee in de gaten te houden en desnoods een paar keer in je plaats te clicken.
-
Stel dat de hond altijd goed reageert op een bevel maar plots niet meer. Waarschijnlijk is de hond te weinig in verschillende situaties getraind. Zo kan de hond thuis perfect luisteren maar eenmaal in het bos zijn er andere zaken die veel interessanter zijn dan luisteren naar het baasje, bijv. jagen achter konijnen. Het is dus mogelijk dat je in het bos dezelfde oefeningen aangelijnd moet doen en pas wanneer de hond deze perfect uitvoert kan je hem weer vrijlaten. Meestal train je op 5 verschillende plaatsen met steeds meer afleiding vooraleer je de hond vrij laat.
-
Verwacht niet dat de hond onmiddellijk het perfecte gedrag vertoont. Click en beloon voor elke stap in de goede richting.
-
Wanneer de hond spontaan en zonder hulpmiddel een gedrag vertoont om die click te krijgen is het moment aangebroken om het bevel in te voeren. Vanaf nu click je de hond enkel voor het gewenste gedrag wanneer dat plaats vindt tijdens of na het bevel. Negeer het gedrag wanneer je het bevel niet hebt gegeven.
-
Een hond heeft ook “goede” en “slechte” dagen. Wanneer het minder goed gaat, ga daar dan niet op in en stop de training voor die dag.
-
Hetzelfde geldt voor de trainer. Heb je er vandaag geen zin in dan zal de training veel moeilijker verlopen. Het voornaamste is dat zowel hond als geleider er plezier in hebben. Ze vormen een team! Word je boos, leg de clicker dan onmiddellijk weg.
-
Je kan een hond alles aanleren met de clicker, zelfs wanneer die hond later aan wedstrijden moet deelnemen of naar een hondenschool gaat die op een andere manier traint. De clicker is een werkinstrument en eenmaal dat de hond het gedrag kent, verdwijnt de clicker. Het is niet meer van belang waar je gaat trainen. Je gebruikt de clicker dan alleen nog maar voor het beter afwerken van een oefening of voor het aanleren van een nieuwe oefening.
-
Gebruik de clicker nooit om te lokken, dat is niet de bedoeling! Zo gaat de werking van de clicker verloren.
-
Clickertraining kan ook gemakkelijk in groepsverband toegepast worden. Zelfs al staan er verschillende mensen te clicken, de hond zal niet afgeleid zijn. Hij heeft een zekere aandacht voor je (contact), hij is met je bezig en weet precies wanneer jij clickt.
-
Clickertraining past ook perfect bij kinderen. Verschillende kinderen hebben bij mij de volledige cursus gedaan met honden van boven de 60 kg; de ouders keken toe. Het geeft veel plezier, zowel voor de jonge geleiders als voor de honden. Zo creëer je een uiterst gezonde relatie met je trouwe viervoeter. Wanneer de communicatie duidelijk is en het respect wederzijds is, heb je alle vertrouwen en dat is toch wat je bereiken wil.
-
Wanneer de kinderen te klein zijn om zelf te trainen kan je het volgende doen. Ga naast je kind staan. Wanneer de hond het gewenste gedrag vertoont, click je en laat het kind het voedsel geven. De hond zal vlug weten dat hij na de click niet naar jou moet komen maar wel naar het kind. Op deze manier heb je de hond onder controle en toch is het kind bij de training betrokken.
Bovenal: geniet ervan! Clickertraining is een geweldige manier om de relatie met je hond te verrijken.
Veel succes!
Vriendelijke groeten
Luc Grobben
Je kan het boek dat Luc over clickertraining schreef vinden in onze shop (zolang het in voorraad is)
|
Heel veel leesplezier,
